Enflasyon - Faiz İlişkisinin Yanlış Bilinenleri

  Genel ekonomi teorileri çerçevesinde Yatırımların(Invesment) artması için öncelikli koşulun ya Emisyon(Para Arzı) artışı yada Faizlerin düşürülmesi olarak nitelendirilip dersleri de bu doğrultuda verilmiştir.

  Genel teoride Azalan Faizler, yatırımın artması, üretimin artması, işsizliğin azalıp istihdamın artması ve son olarak GSYH'deki artışla hedef fonksiyonumuz tamamlanmış olur. Varılan noktada GSYH artışıyla enflasyon oranında da azalma gözlemlenir.

  Geldiğimiz son nokta bize Enflasyonun azalmasının, Faizlerle doğru orantıda olduğunu ve hatta ilişkili, alakalı olduğunu gösteriyor. Göstermese bile Enflasyon-Faiz ilişkisine İİBF, Hukuk, İletişim Fakültesi Öğrencileri veya mezunları bu teoriyle, bu teoriden yola çıkan finansçılar ve piyasa analistleri de konuya bu perspektifle bakıyorlar.

  Peki yanlış olan görülmeyen ne? Örneğin bir sanat galerisinde resim tablosuna baktığınızda, bu resim de ''Kaplumbağa Terbiyecisi'' ise eğer, göreceğimiz başlı başına birkaç kaplumbağa, resme yarı dönük duran bir adam, elindeki ney ve sırtındaki nakkare olacaktır şüphesiz. Fakat anlam ve yorum bütünlüğünde elindeki ney ve sırtındaki nakkare ile bu zorlu işi (kaplumbağa terbiyesini) yapması pek mümkün değil yada epey zorlu bir meşgaledir. Hikayenin özünde yatan ise; değişime direnen bir toplumu, sanat yoluyla çağdaş seviyeye getirme amacını, bu yüzden sanat okulu ve müze açma arzusunu dile getirişini boyaya dökmüştür. ''Osman Hamdi Bey''. Ve tablodaki de kendisidir. Her hikayenin bir çerçevesi, çerçevenin altında yatan her detayın ise ayrı bir hikayesi olduğunu bu basit örnekle açıkladıktan sonra enflasyon ve faize tekrar geri dönelim.

  Genel teoriye, ekonominin anlatıldığı fakültelere, çerçeveye, resimlere değindik. Peki nedir bu Enflasyon-Faiz çerçevesinin altında yatan hikaye? Yazımızın başında yazdığımız Faizin düştüğü yatırımın arttığı zincirleme geçiş sürecimizde(yani teoride), birde günümüz reel piyasalarına baktığımızda Enflasyon ve Faizin doğru orantıda hareket ettiğini gözlemleyebiliriz. Faiz içerisinde reel faiz oranını da barındıracağı ve enflasyondan yüksek bir seyir izlemesi sebebiyle koordineli hareket ederler, teorik olarak ise birbirlerini etkilediğinden bahsedilmektedir, peki gerçekten öyle mi? Nedensellik, diyalektik, bakışta bunun mümkün olmadığını ve piyasada iki değişkenin aslında birbirini etkilemediğini sadece birinin etkisinin yok saymak amaçlı yaşadıkları dalgalanmalar olduğunu şu örnekle daha net açıklayabiliriz: Örneğin yolda yürüyorsunuz ve önünüzde bir trafik kazası meydana geliyor. Sürücü camdan dışarıya fırlayıp hayatını kaybediyor ve üzerine o an bir gazete örtülüveriyor. Şimdi asıl soru şu. Trafik kazalarının artması, gazete satışlarını arttırır mı? Cevabı ''Hayır''. Nedeni ise Ölü bedenin üzerine örtülen gazete, aslında ölü için değil, yaşayan insanlar içindir. İnsanların, sizlerin, yoldan geçenlerin bu manzaradan etkilenmemesi amaçlanır. Örneğimizdeki Ölü, Enflasyondur. Gazete ise Faiz. Enflasyon yükseldi diye faiz yükselmez, Enflasyonun hissiyatını azaltıp biz yaşayan insanların bu tablodan, manzaradan, hikayeden etkilenmemesi için korelasyonel bir ilişkiye bürünürler.

Faiz Enflasyondan etkilenmez, etkisizleştirir.

 Diğer taraftan faizlerin yükselmesi reel sektörde girdi maliyetlerini arttıracağı, üretimi azaltacağı ve fiyatları yükselteceği, fizyokrat görüşüne hakim olmasına rağmen, teorik olarak fiyat artışı sonrası o ürünün üretimini karlı gören üreticilerin piyasaya yığılması sonucu üretim yeniden artacak ve arz; taleple, faiz arttırımı öncesi buluştuğu noktaya tekrar geri dönecektir. Yani faizin enflasyona olan etkisi yerini, piyasaya, insana, reel sektöre ve rasyonel(kar odaklı) davranışlarına bırakır.